2010 Mayıs Dönemi Amatör Telsizcilik Sınavına Girmeye Hak Kazananlar Belli Oldu.

Bu sefer eğlenceli bir uygulama ile merhaba diyoruz. Bilinenin aksine aslında biz sadece sesli haberleşme yapmıyoruz. Aynı zamanda görüntü ve data haberleşmesi de çalışmalarımızın arasında.Ancak bu yönümüz amatör olmayanlarca pek de bilinmiyor. Bu kez işin eğlenceli ve eğitici bir yönü olan SSTV konusuna antenlerimizi çeviriyoruz.

Faksimile’nin ve SSTV’nin Tarihi

Madem yeni bir konuya başladık her zaman olduğu gibi çalışmaların geçmişine bir göz atmakta ve bilgi dağarcığımızı tazelemekte fayda var.

(Evet, kısaltmalardan bıktığınızı ve bir dil için en kötü şeyin kısaltmalar olduğunun ben de farkındayım. Ancak teknik konularda uygulamalar genelde bu tür kısaltmalarla tanımlandığı için o şekilde devam etmek zorundayım.) Şimdi konumuza dönelim.

Teknoloji her gün gelişiyor, yeni nesil cep telefonları ile bu anlatacağımız uygulamaların bir çoğu çok daha hızlı ve basitçe yapılabiliyor. Ancak bazı şeylerin halen geçerliliğini koruduğunu unutmamak gerekir. Buna en iyi örnek Mors sayılabilir. Dünya üzerinde binlerce amatör bir çok kişi tarafından halen bu uygulamayı inatla ve büyük bir istekle sürdürmeye çalışmaktadır.

Peki nedir bu SSTV?

SSTV; kısaca Düşük Taramalı Televizyon anlamına gelen İngilizce Slow Scan Television kelimelerinden türetilmiş tanımdır. Kullanılan çeşitli yazılımlar ile sesi iletebildiğiniz her türlü ortamda bu uygulamayı pekala çalıştırabilirsiniz. İster telsizden, ister bir data hattından, ister bir telefon hattından gitsin ses sinyalini nereye gönderebiliyorsanız bunu da gönderebilirsiniz. Bugün hepimizce bilinen faksın (faksimile) çalışma prensibi SSTV çalışmasının ana omurgasını oluşturmuştur.

SSTV'nin Gelişimi ve Kronoloji:

Dumanın ve trampet çalar gibi parmakları vurmak (!) yoluyla haberleşmenin  bir yerden diğerine haberleşmeyi sağlayan ilk yöntemler olduğuna inanılır. Pek tabi bu durum hep böyle sürmedi. Faksın gelişimi 1843’te eseri için patent sahibi olan İskoç mucit Alexander Bain’e borçluyuz. Bugün elektronik aletlerin ve bilgisayarın icadından sonra  bile Bain’in bu kavramı hala bugünkü modern faksimile(kopya) makinalarının temelini oluşturur. Faksimile (Faks) kodları işleyip bir telefon hattı ya da bir radyo vasıtasıyla gönderip onları yazılı metin kopyası ,hat çizgileri veya fotoğraf şeklinde elde etme yöntemidir.

Bir faks makinası metin ya da fotoğraf ayrımı yapmaksızın küçük bir alandaki görüntüyü bir anda okuyarak tarama yapar. Makina kağıttaki alanların siyah ya da beyaz olduğuna karar verir ve aydınlık bölgeleri “0” ,karanlık bölgeleri ise “1” olarak kod eder. Daha sonra faks numaraları ( genellikle bir telefon hattı ile) Uzak/Ayrı Faksimile Alıcısına yollar. Alıcı ise orijinal görüntüden aldığı numaraları kağıt üzerine işaretler.

Süreç, gönderen makinanın küçük alanlar serisinin görüntülerinin yatay bir şekilde taranması ve bu bilgilerin uzak/ayrı alıcıya gönderilmesi şeklinde devam eder. Gönderen faks bütün görüntü taranana, sayısal veriye dönüştürülene ve gönderilene kadar bütün hatları tarar. Faksimile telgrafı en eski telgraf tekniklerindendir.

Faksimile Kronolojisi

1843- Alexander Bain'in telgrafı

1848- Frederick Bakewell ‘İn “shellac” yönetimli merdanesi

1860- Giovanni Caselli ‘s Pantelegrafı- Paris ve Lyon arasındaki ilk faksimile

1898- Hummel’ın Telediyagrafı

1903- Arthur Korn’un fotoelektrik telefotografisi

1913- Edouard Belin’in Belinografı

1922- İlk kıtalararası faksimile servisi RCA tarafından sağlandı

1925- AT&T Kablo-foto

1926- RCA Radyo-foto

1926- Rudolf Hell’İn Hellschreiber’ı

1927- Berlin ve diğer Avrupa şehirleri arasındaki ilk Siemens-Karolus-Telefunken faksimile servisi

1947- Alexander Murihead’in faksimilesi

1958- Copthorn McDonald’ın (WOORX) SSTV'si ( Slow-Scan Television)

1960- ABD’de ilk SSTV gönderim (yayın) testi

1971- Ham operatörleri Almanya’da faksimile gönderimine başlıyor

1972- Almanya’da ilk SSTV gönderimleri (yayınları)

Faksimile’nin ilk kullanıcıları dünyanın değişik yerlerine fotoğraf gönderip alan gazetelerdi. Sonraki kullanıcılar ise dünya genelindeki hava servisi çalışanlarıydı.

Hummel’in Telediyagrafı (1898)

Telediyagraf telgraf telleri yoluyla resim  gönderen ilk faks benzeri aletlerdendir. 1895 civarında Ernest A. Hummel  tarafından icat edildi. İlk makinalar 1898 yılında New York Herald’ın ofisinde tesis edildi. Hummel bu makinayı geliştirdi ve makina Chicago Times Herald , St Louis Republic, Boston Herald , Philedelphia Inquirer’ın ofislerine de yayıldı.

Sistem senkronize bir şekilde dönen 8 inçlik trampetlerle beraber yayıncıda platinyum iğnesi elektrot olarak kullanıyordu. Orijinal görüntü 8x6” lik kalay folyo  üzerine shellac (gomalak) ve karışık alkol ile yapılan “non conducting” (iletken olmayan) mürekkep kullanılarak çiziliyordu. Görüntü iki sayfa boş kağıda sarılı bir karbon kağıt olarak alınıyordu. Elektrot yayıncıda (göndericide) kalay folyoya dokunduğu zaman devre kapanırdı. Shellaca dokunduğu zaman ise devre açılırdı. İşaret hareketli bir iğneyi kontrol ederdi. Onun ne zaman kağıda dokunup ne zaman kağıttan çekileceğini hesaplardı. Her  dönmenin sonunda senkronize bir sinyal gönderilirdi ve bir sonraki hat  taranmadan önce her iki makinadaki styluslar (bir nevi pikap iğneleri) 1/56” sola kayardı.

Gönderilen ilk resim “Manila’da ateşlenen ilk silahın “ tam resmiydi. Bu fotoğraf makinayla 20-30 dakikada gönderilebildi. Buna benzer makinalar ve mekanizmalar 1970lere kadar kullanıldı. Bu kişilerin başarılı çalışmaları sonucunda benzer bir çok uygulama geliştirdi. Bir çok amatör telsizci de bu tür çalışmaları bizim için daha pratik ve kullanılabilir hale getirerek yazılımlar hazırladılar.

SSTV'nin tarihini burada sonlandırıyoruz. Gelecek anlatımlarımızda ise SSTV yazılımlarını, telsiz-bilgisayar ara bağlantılarını, Türkiye ve dünyada kullanılan ve en çok bilinen (hem HF hem de VHF) frekansları göreceğiz. Son olarak da müsait oldukları taktirde bir başka amatör telsizci arkadaşımız ile VHF bandından karşılıklı SSTV haberleşmesi ile resim transferini gerçekleştirip burada yayınlayacağız. Bir el telsizine sahipseniz ve daha önce bu tür bir uygulama yapmamış ancak merak ediyorsanız konu hakkındaki yazı dizisini takip etmenizi öneririm.

Diğer yandan SSTV çalışmalarınızda kullanmak için şimdiden bir örnek resim çalışması yapmaya başlayabilirsiniz. 73 TB2NMR

Kaynak: Bazı tarihsel bilgiler Ourworld Compuserve'de bulunan metinlerden faydalanarak Türkçe'ye çevrilmiştir.